ایران پرسمان

آخرين مطالب

کودتای نفتی پسر سلمان مقالات

کودتای نفتی پسر سلمان

  بزرگنمايي:

ایران پرسمان -
کودتای نفتی پسر سلمان
k ٢.١
٠
دنیای اقتصاد / متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست
نسیم علایی| خلع ید وزیر نفت عربستان از ریاست هیات‌مدیره شرکت دولتی نفت این کشور شکست یک سنت قدیمی بود. برای دهه‌ها همواره وزیر نفت عربستان ریاست آرامکو را نیز به‌عهده داشت. در توضیح این خلع ید گمانه‎های مختلفی با محوریت نارضایتی ولیعهد سعودی‌ها از عملکرد خالد الفالح و اقدام برای کاهش قدرت او مطرح است. با این حال انتصاب شخصی بسیار نزدیک به محمد بن‌سلمان به ریاست آرامکو و به جای الفالح نشان‌دهنده روی دیگر ماجرا یعنی تلاش پسر سلمان برای روی کار آوردن افرادی نزدیک به خود و افزایش قدرت نفتی‎اش است.
ولیعهد عربستان سعودی برای دومین‌بار در کمتر از یک هفته قدرت خالد الفالح، وزیر انرژی این کشور را محدود کرد. الفالح از ریاست هیات‌‌مدیره غول نفتی سعودی آرامکو(شرکت دولتی نفت عربستان) کنار گذاشته شد. این خبر را ابتدا بلومبرگ به نقل از برخی منابع آگاه شامگاه دوشنبه منتشر کرد و به فاصله چند ساعت در توییتر به تایید شخص الفالح رسید. این اتفاق در حالی است که جمعه گذشته نیز عربستان با اعلام این خبر که وزارت‌خانه جدیدی تحت‌عنوان صنعت و معدن تاسیس کرده است، گام دیگری برای محدود کردن قدرت الفالح برداشته بود. از سال 2016 وزارت نفت و صنعت و معدن با هم ادغام و الفالح به ریاست این وزارت‌خانه جدید که به اختصار وزارت انرژی نامیده می‌شد، گماشته شده بود. عربستان خود مدعی است که این تحولات در راستای آماده‌سازی برای عرضه اولیه(IPO) آرامکو است. توییت وزیر انرژی عربستان در این راستا است که ضمن تبریک به یاسربن‌عثمان الرمیان، انتصاب او به‌عنوان رئیس هیات‌‌مدیره آرامکو را گامی مهم در جهت عرضه اولیه این شرکت می‌داند. با این حال آنطور که رسانه‌ها اعلام می‌کنند، اختلاف الفالح با محمدبن‌سلمان درخصوص عرضه اولیه آرامکو همچنین نارضایتی ولیعهد سعودی از قیمت‌های کنونی نفت دو عامل احتمالی تلاش بن‌سلمان برای کاهش قدرت الفالح است. در این میان برخی بر این باورند که کاهش قدرت الفالح تنها یک روی سکه تحولات اخیر است و در روی دیگر آن افزایش قدرت محمد بن‌سلمان، مرد شماره یک سعودی‌ها قرار دارد.
آمادگی برای عرضه اولیه آرامکو
این اولین‌بار طی چند دهه گذشته است که ریاست هیات‌‌مدیره آرامکو و وزارت نفت این کشور به دو فرد سپرده می‌شود. سعودی‌ها خود اعلام می‌کنند که این تحول تنها در راستای رسیدن به هدف عرضه اولیه آرامکو انجام شده است. عربستان در سال 2016 اعلام کرد که قصد دارد بخشی از سهام شرکت دولتی نفت خود را در بازارهای سهام عرضه کند. فروش سهام آرامکو بخشی از برنامه بزرگ‌تری تحت عنوان «سعودی‌ویژن 2030» است که محمد بن‌سلمان، ولیعهد قدرت طلب این کشور به‌عنوان معمار این برنامه شناخته می‌شود. این عرضه اولیه که 5درصد از سهام آرامکو را شامل می‌شود، بزرگترین عرضه اولیه‌ای خواهد بود که تاکنون در جهان انجام شده است. درآمد احتمالی آن‌که حدود 100 میلیارد دلار برآورد می‌شود، قرار است در صندوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی(IPF) عربستان سعودی ذخیره و در طرح‌های غیرنفتی در سراسر جهان سرمایه‌گذاری شود.
پیش از این قرار بود که IPO آرامکو تا پایان سال 2018 انجام شود، اما در میانه‌های این سال عربستان از این برنامه عقب‌نشینی کرد و گمان می‌رفت که این طرح فعلا مسکوت باقی بماند. اما از اوایل امسال بعد از فروش موفق 12 میلیارد دلار اوراق قرضه توسط این شرکت، مجددا بحث فروش آرامکو داغ شد. حال عنوان می‌شود که عرضه اولیه این شرکت در سال 2020 تا 2021 انجام خواهد شد. در این راستا عربستان در سال‌جاری برای اولین‌بار صورت‎‌های مالی این شرکت را منتشر کرد، اطلاعات منتشر شده نشان می‌داد که آرامکو سودآورترین شرکت جهان است. با این حال دولتی ماندن بخش اعظم (95 درصد) سهام آرامکو بعد از عرضه اولیه آن از نگاه کارشناسان به‌عنوان یکی از نقاط تاریک خرید سهام این شرکت مطرح می‌شود چراکه نشان از باقی ماندن سایه تصمیمات سلطنتی بر آرامکو دارد. حال گفته می‌شود با تغییرات جدید یعنی سپردن ریاست هیات‌‌مدیره آرامکو به فردی غیر از وزیر نفت این کشور، گامی در جهت کاهش وابستگی دولتی آرامکو و رفع سایه وزارت نفت از سر شرکت نفت این کشور برداشته شده است. این ادعا در صورتی که وزارت صنعت درست چند روز پیش از الفالح گرفته نشده بود، کمتر مورد تردید بود. اما این دو تحول آنهم درست در فاصله چند روز گمانه تلاش برای کاهش قدرت الفالح را مطرح کرده است. روز جمعه عربستان وزارت صنعت و معدن را از بخش انرژی جدا کرد و شخصی غیر از الفالح را برای این وزارت‌خانه جدید برگزید. الفالح از سال 2016 وزیر انرژی، صنعت و معدن این کشور بود. این تصمیمات از ابتدای سال 2020 اجرایی خواهد شد.
اما چرا بن‌سلمان می‎خواهد قدرت الفالح را که یکی از طراحان اصلی طرح کاهش وابستگی عربستان به نفت است، کاهش دهد؟
کاهش قدرت الفالح
درخصوص چرایی تلاش بن‌سلمان برای کاهش قدرت الفالح دو دلیل مطرح است. آنطور که فایننشال‌تایمز مدعی است، دو منبع آگاه به این روزنامه گفته‎اند که با وجود حمایت ظاهری الفالح از عرضه اولیه آرامکو در رسانه‌ها، او در پشت پرده چندان با این موضوع موافق نبوده است و حتی به بن‌سلمان هشدارهایی نسبت به پیامدهای فروش سهام آرامکو داده بود. وال‌استریت ژورنال نیز در گزارشی می‌نویسد «با وجود اینکه الفالح یکی از معماران اصلی طرح کاهش وابستگی عربستان به نفت بوده است، اما به گفته برخی منابع آگاه اخیرا توسط بن‌سلمان به‌عنوان مقصر اصلی روند کند کاهش وابستگی این کشور به نفت و جذب سرمایه خارجی شناخته شده است.» این روزنامه آمریکایی نیز تایید می‌کند که الفالح نسبت به بن‌سلمان با احتیاط بیشتری نسبت به IPO آرامکو برخورد می‎کرده است و سال 2016 او تلاش کرده که شاهزاده سعودی را از هر برنامه‌ای برای عرضه اولیه سهام آرامکو منصرف کند. هرچند الفالح در متقاعد کردن بن‌سلمان موفق نبوده است، اما او در نهایت توانسته سرعت فرآیند عرضه سهام آرامکو را کاهش دهد چراکه الفالح نگران قرار گرفتن این شرکت تحت‌نظارت ناخواسته و همچنین مشکلات قانونی بوده است.
از این‌رو پیش‌بینی می‎شود، با کنار رفتن الفالح از ریاست آرامکو، روند فروش سهام این شرکت سرعت بگیرد. هلیما کرافت، تحلیلگر بازار نفت در آربی‌سی مارکت نیز بر این باور است که کنار گذاشتن الفالح از ریاست هیات‌‌مدیره آرامکو نشان از جدیت عربستان در عرضه اولیه سهام این شرکت دارد. کرافت می‎گوید: «بن‌سلمان در حال جمع کردن تیم خود برای فروش سهام آرامکو است.» در روزهای آتی گروهی از نمایندگان بزرگ‌ترین بانک‌های جهان که به عربستان برای فروش سهام آرامکو کمک می‎کنند، راهی این کشور خواهند شد.
در داخل عربستان فروش سهام آرامکو مخالفان بسیاری دارد، چراکه این شرکت مهم‌ترین دارایی این کشور است و در صورت از دست رفتن می‌تواند موجودیت این کشور را به خطر اندازد. با این حال بن‌سلمان که به دنبال تثبیت قدرت و نام خود با اجرای طرح سعودی ویژن 2030 است، هیچ‌گونه مخالفتی را در این مسیر تحمل نخواهد کرد. پایه و اساس این طرح فروش سهام آرامکو است. النعیمی وزیر نفت سابق عربستان پیش از الفالح قربانی دیگر فروش سهام آرامکو بود. گفته می‌شد النعیمی که بعد از 20 سال از وزارت نفت عربستان در سال 2016 کنار گذاشته شد، مخالف فروش سهام آرامکو بود و این عامل کنار گذاشته شدنش از وزارت نفت عربستان سعودی بوده است.
اما دلیل دیگری که (با احتمال کمتر) برای کاستن از نفوذ الفالح توسط بن‌سلمان مطرح می‎شود، نارضایتی ولیعهد سعودی از قیمت‌های کنونی نفت است. الفالح بعد از روی کار آمدن در سال 2016 مذاکرات فشرده‌ای را با کشورهای عضو و غیرعضو اوپک برای ایجاد توافق نفتی و افزایش قیمت‌ها آغاز کرد. در نهایت نیز توانست با متقاعد کردن و ایجاد اجماع در اوپک، توافق نفتی کشورهای عضو وغیرعضو اوپک را در دسامبر سال 2016 شکل دهد. بر اساس این توافق در مجموع 8/ 1 میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت از ابتدای سال 2017 کاسته شد. این توافق توانست برای مقطعی به کمک بازار بیاید و قیمت‌ها را سال گذشته تا رسیدن به بیش از 80 دلار یاری کند. با این حال، مجموع عواملی چون ضعف تقاضا به‌خصوص بعد از افزایش تنش‌های تجاری بین چین و آمریکا و همچنین خروج زود هنگام اوپک از توافق نفتی و پیش از اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ایران، موجب شد که در سه ماهه سوم 2018 قیمت‌ها به‌شدت کاهش یابد. در سال‌جاری نیز با وجود همه تنش‌های موجود در منطقه قیمت نفت رشد چندانی نداشته است. روز گذشته هر بشکه نفت برنت تحت‌تاثیر نگرانی از اثرات جنگ تجاری 30 سنت کاهش یافت و حدود 58 دلار بر بشکه به فروش رسید. نفت‌خام آمریکا نیز 55 سنت کاهش یافت و حدود 5/ 54 دلار بر بشکه معامله شد.
نفت در حالی در کمتر از 60 دلار به فروش می‌رسد که سازمان‌های بین‌المللی برآورد می‌کنند عربستان برای تامین هزینه‌های خود به قیمت‌های بالای 80 دلار نیاز دارد. علاوه بر این قیمت بالای نفت یکی از ملزومات عرضه اولیه آرامکو است. از آنجایی که حجم ذخایر نفتی این کشور جزو دارایی‌های آرامکو حساب شده است، هر دلار افزایش قیمت‌ها به معنای ارزش‌گذاری بیشتر این شرکت است. بن‌سلمان ارزش این شرکت را 2هزار میلیارد دلار اعلام کرده اما موسسات و کارشناسان بین‌المللی این رقم را اغراق شده می‌دانند و حداکثر ارزشی که برای آرامکو اعلام می‎کنند 5/ 1 هزار میلیارد دلار است.
افزایش قدرت بن‌سلمان
به‌نظر می‌رسد، کاهش قدرت الفالح تنها یک بخش از تلاش‌های بن‌سلمان برای افزایش نفوذ و قدرت خود بوده است.
دو انتصاب جدید او به جای الفالح یعنی یاسر‌بن‌عثمان الرمیان در آرامکو و بندر الخرایف در وزارت صنعت و معدن، هر دو از افرادی بسیار نزدیک به بن‌سلمان هستند. الرامیان یک بانکدار و مشاور اصلی بن‌سلمان، از سال 2015 مدیریت صندوق سرمایه‌گذاری عربستان را در دست دارد. صندوقی که قرار است مرکز اصلی شروع تحولات اقتصادی عربستان و کاهش وابستگی این کشور به نفت باشد و ریاست هیات‌‌مدیره آن به عهده شخص بن‌سلمان است. الخریف نیز یک سرمایه‌گذار و صنعتگر است که از بخش خصوصی انتخاب شده و از نزدیکان بن‌سلمان محسوب می‎شود.
این دو انتصاب بخشی از تغییراتی است که در روزهای اخیر در دربار سعودی‌ها رخ داده است. آنطور که وال‌استریت‌ژورنال گزارش می‌دهد، به دستور ملک سلمان جمعه «فهد بن‌محمد العیسی» به‌عنوان وزیر دیوان پادشاهی و «مازن بن ابراهیم الکهموس» به‌عنوان وزیر ملی مبارزه با فساد منصوب شدند. براساس این گزارش هر دو فرد از نزدیکان بن‌سلمان هستند. محمد بن‌سلمان، از سال 2017 و بعد از به قدرت رسیدن پدرش با کنار گذاشتن ولیعهد قبلی قدرت را در دست گرفت. از آن زمان او تلاش کرده که با حذف مخالفان خود، از روشنفکران و روزنامه‌نگاران تا تجار و بازرگانان، قدرتش را تثبیت کند. اویل‌پرایس نیز در این‌خصوص می‌نویسد: «تحولات اخیر در دربار سعودی از این سلوک و شیوه بن‌سلمان دور نیست. به‌خصوص اینکه الفالح در این سال‌ها چهره شماره یک سعودی‌ها در رسانه‌های جهانی بود و حال باز رسانه‌ها به بن‌سلمان معطوف می‌شوند.»


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جنگ بی‌بی و ژنرال درباره چه موضوعی است؟

خشونت علیه زنان ممنوع

سردرگمی آمریکا و اروپا پس از حمله به آرامکو

بی‌کفایتیِ مدیریتی در پخش کشتی ‌آزاد قهرمانی ‌جهان

موضع آمریکا و اروپا پس از حمله به آرامکو

چاهی که ترامپ در خاورمیانه برای خودش کند

سرمایه داری در قرن 21؛ پیش به سوی کره شمالی

جدال سلیمی‌نمین با اصلاح‌طلبان؛ چه کسی جنگ‌ طلب است؟

طی دو دهه قیمت مسکن در تهران 75 برابر شد

آتش زیر خاکستر اقلیم کردستان عراق

آرامکو در یک شب 500 میلیارد دلار از دست داد

نشست سه‌ جانبه آنکارا و مدیریت منازعه سوریه

نیویورک تایمز: عربستان دوست آمریکا نیست

سید محمود طالقانی؛ مجتهد یا مجاهد؟

فوتبال در ایران؛ مرهم دردها یا آیینه تمام‌نما؟

انتخابات اسرائیل؛ شکست بی بی، تقویت راست گراها

پمپئو در عربستان به دنبال چه بود؟

چرا باید استقلال و پرسپولیس را بخرند؟

آیا انصارالله تولید نفت عربستان را به صفر خواهد رساند؟

فایننشیال تایمز: آیا رخدادهای بیشتری میان ایران و آمریکا در راه است؟

آتش زیر خاکستر اقلیم کردستان

راهکار محمدرضا باهنر برای خروج از چرخه چالش‌ها

واشنگتن پست: آیا ترامپ به سوی دیپلماسی چرخیده است؟

5 نگرانی استراما در دربی

جانشین بولتون کیست؟

2 اشتباه بزرگ ناطق به روایت توکلی

اعتراف و تقدیر اصلاح‌طلبان از اقدامات قوه‌قضائیه در مبارزه با فساد

ملاقات ترامپ-روحانی فرض محال است

افول هژمونی دلار؟!

بازگشایی پرونده ترور شهدای هسته‌ای در وزارت اطلاعات

نتانیاهو در برزخ کرسی نخست‌وزیری یا رفتن به زندان

عبور از زلزله اقتصادی

انتخاب ناگزیر بن‌سلمان‌ها

به مطالبه‌گران شفافیت آرا مشکوکم

دانشجوی قلابی!

در شمایل کامل یک «کاپیتان»

نبرد «مدیری» با «هیولا»

ماجرای ناپدید شدن 20 ثانیه‌ای زهرای 2 ساله

پس از حمله به آرامکو چه سناریویی در حال طراحی است؟

یک پرونده و چند پرسش

حمله به حجاب کامل با گرانى!

مرگ تدریجی یک سازمان

اصولگرایان خود را به خواب زده‌اند

آمارهای گول زننده معیشتی

شوک پول کثیف به کنکور پزشکی

برج طوبی در مسیر پلاسکو

طرفدار سابق برجام جانشین بولتون می‌شود؟

تله مذاکره برای تضعیف عناصر اقتدار ایران

قصاص راهبردی؛ نفت در برابر نفت!

پیش و پس از بولتون، دو دوره متمایز ترامپ