ایران پرسمان

آخرين مطالب

فریب دادن طرف مقابل در انواع معاملات چه آثاری دارد؟ انديشه

فریب دادن طرف مقابل در انواع معاملات چه آثاری دارد؟

  بزرگنمايي:

ایران پرسمان-در قراردادها گاهی اتفاق می‌افتد که یکی از طرفین معامله اعمال فریبنده و نیرنگ‌آمیز انجام دهد تا آن معامله سر بگیرد، یا اینکه این کارها با آگاهی و علم او صورت بگیرد، و به سبب آن کارها، کالایی که موردمعامله است، فاقد عیب یا نقصِ موجود یا واجد کمالِ غیرموجود نشان داده شود و با اغوای طرف دیگر عقد، وی به انعقاد آن قرارداد برانگیخته شود. 
 
تدلیس، از ریشۀ عربی دَلَس و دُلْسَه (ظلمت و تاریکی) و در لغت به‌معنای کتمان کردن و پوشاندن است؛ در معنای حقوقی و در ماده 438 قانون مدنی این‌گونه تعریف شده‌ است :«تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله شود». بزرگان حقوقی نیز آن را بدین شکل تعریف کرده‌اند که تدلیس نیرنگی نامتعارف است که از سوی یکی از دو طرف معامله، یا با آگاهی و دستیاری او، به‌منظور گمراه ساختن طرف دیگر به‌کار می‌رود و او را به معامله‌ای برمی‌انگیزد که در صورت آگاه بودن از واقع به آن رضا نمی‌داد؛ به عبارت دیگر اگر طرف معامله می‌دانست که به‌طور مثال مورد معامله دارای این حسن نبوده و یا دارای این عیب است، اقدام به انجام معامله نمی‌کرد. در نتیجه برای به وقوع پیوستن تدلیس دو شرط لازم است: انجام عملیات (اعم از گفتار یا فعل) و فریب دادن.

باید توجه داشت که جهت اثربخش بودن تدلیس این شرط لازم است که عملیات فریب‌دهنده باید پیش از انجام معامله باشد تا طرف دیگر را اغوا و رغبت به انجام معامله را ایجاد کند؛ در واقع به‌جهت این رغبت طرف معامله به سرگرفتن آن رضا دهد.

به نوشته «چطور» باید مدنظر قرار داد که در ماده 438 قانون مدنی، تنها قراردادهای تجاری مدنظر نبوده و عقد نکاح را نیز در برمی‌گیرد. برای مثال از قدیم عملی به‌نام «تدلیس ماشِطه» شناخته‌ شده است. این اصطلاح به عملی اشاره دارد که آرایشگر، زنی را به‌نحوی آرایش کند که عیوب صورت او معلوم نشود یا زیبایی‌هایی غیرواقعی برای او بسازد و سپس او شوهر کند؛ دروغ در داشتن تحصیلات یا شغل عالی، ادعای فرزند خانواده سرشناسی بودن، پنهان کردن ازدواج قبلی یا بیماری و… نیز از جمله مثال‌هایی از تدلیس هستند که امروزه در دادگاه‌های خانواده، تعدادی از پرونده‌‌های طلاق به این موضوعات اختصاص دارد.

اثر تدلیس در معاملات

وقوع تدلیس باعث ایجاد حق فسخ برای شخص فریب‌خورده در قرارداد می‌گردد. به‌منظور بررسی بیشتر اثر تدلیس در معاملات، دو نوع از عقود را از هم تفکیک می‌کنیم: عقد نکاح و معاملات تجاری.

تدلیس در عقد نکاح

مواد 1121، 1122و 1123 قانون مدنی، موارد متعددی از موجباتی را که سبب ایجاد حق فسخ برای زوج و زوجه می‌شود، نام برده‌ است. فسخ ازدواج تشریفات خاص طلاق را ندارد و فریب‌خورده می‌تواند آسان‌تر از طلاق، نكاح را فسخ كند. این موارد به شرح زیر است.

1. مواردی در مرد که موجب حق فسخ برای زن می‌گردد:

جنون؛

عَنَن به‌معنای بیماری جنسی‌ برای مرد است. به‌گونه‌ای که ناتوان از آمیزش می‌گردد. این مورد زمانی در فسخ عقد نکاح اثر دارد که بعد از گذشت یک‌سال از تاریخ رجوع زن به حاکم رفع نشود؛

خصاء به‌معنای اَخته بودن مرد و ناتوانی از باروَری در وی است؛

مقطوع بودن آلت تناسلی.

2. مواردی در زن که موجب حق فسخ برای مرد می‌گردد:

جنون؛

قَرَن: استخوانی در فرج و مانع جماع؛

جُذام؛

بَرَص: گونه‌‌ای بیماری پوستی و ناواگیر است که به‌صورت لکه‌‌های سفید و نرم بر بدن ظاهر می‌‌شود و بر اثر اختلال در عملکرد رنگدانه‌‌های پوستی پدید می‌‌آید؛

اِفضاء: یکی بودن مجرای بول و حیض؛

زمین‌گیری؛

نابینایی از هر دو چشم.

3. موارد ذکرشده تنها چند نمونه از موضوعات تدلیس بودند و محصور و محدود نیز نیستند. هر گاه در یکی از طرفین، صفت خاصی اعم از معنوی یا جسمانی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود كه طرف مذكور آن وصف را نداشته، برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود؛ خواه وصف مذكور در عقد به‌صراحت بیان شده یا عقد متبایناً بر آن واقع شده باشد. همچنین اگر صفتی شرط نشده اما طرف دیگر خود را واجد آن معرفی کرده‌ باشد، حق فسخ نکاح برای طرف دیگر همچنان وجود دارد؛ مانند اینکه هر کدام از زوج یا زوجه ادعا کنند مدرک تحصیلی دکترا دارند یا در وزارتخانه مشغول به کار هستند و …

قانون بیان داشته که عیوب زن درصورتی موجب حق فسخ برای مرد است که عیب مزبور در حین عقد وجود داشته‌است؛ در نتیجه اگر بعد از عقد نکاح ایجاد شود، موجب حق فسخ برای زوج نخواهد بود، اما زوج می‌تواند برای طلاق اقدام کند. از طرف دیگر، هر گاه جنون و عنن در مرد، بعد از عقد هم حادث شود، موجب حق فسخ برای زن خواهد بود.

همان‌طور که بیان شد، درصورتی‌که هر یک از زوجین به هر طریقی قبل از عقد نکاح عالم و آگاه به موارد فوق‌الذکر در طرف دیگر باشد، بعد از عقد حق فسخ نخواهد داشت.

تدلیس در معاملات تجاری

انجام هر گونه عملیاتی که سبب فریب طرف دیگر در مورد ویژگی‌های مورد معامله شود، چه از طرف بایع (فروشنده) و چه از طرف خریدار باشد، سبب تحقق تدلیس و ایجاد خیار فسخ برای معامله آن می‌گردد که اثر فوری دارد و باید فوراً اعمال گردد.

گاهی طرفین قرارداد در متن آن شرط می‌کنند که تمامی خیارات ساقط شود (شرط اسقاط کافه خیارات). آیا با وجود عدم آگاهی هریک از طرفین معامله از تدلیس طرف دیگر، این اسقاط حق بر فسخ قرارداد صحیح است؟

برخی از حقوقدانان معتقدند که علی‌الاصول تا زمانی که فردی از موضوع حق خود اطلاع ندارد، نمی‌تواند آن را اسقاط کند چراکه ممکن است در صورت آگاهی به سقوط آن رضا نمی‌داد. به‌علاوه، بیان می‌کنند که خیار تدلیس قبل از وقوع معامله و اطلاع زیان‌دیده از تدلیس قابل اسقاط نیست و در این خصوص استدلال می‌شود که اگر بنا باشد فردی دیگری را فریب دهد و با توسل به قانون و اسقاط خیار تدلیس موجبات ممانعت از احقاق حق زیان‌دیده را فراهم کند؛ درواقع از قانون به‌عنوان وسیله‌ای برای تضییع حقوق دیگران استفاده کرده و چون قانون نمی‌تواند و نمی‌بایست وسیله ورود خسارات ناروا به اشخاص تلقی گردد، فلذا خیار تدلیس را قبل از اطلاع زیان‌دیده قابل اسقاط نمی‌دانند؛ منتهای امر به‌نظر می‌رسد، ضروری باشد که در هنگام تنظیم قرارداد و اسقاط خیارات این خیار را استثناء گردد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کاهش عوارض بیماری ام.اس به وسیله سلول‌های بنیادی

موش‌های کهکشانی را تماشا کنید!

کشف یک علت جدید برای راه راه بودن پوست گورخرها!

نبوغ تنها به ژنتیک ربط ندارد!

بخشی از کتاب/ از دشمن‌تان بخواهید که از شما انتقاد کند!

مثل همیشه سه کتاب خوب با سحر جعفری جوزانی

دو خط کتاب/ روزی عشق با ما خداحافظی می‌کند

ذوق‌زدگی دنیا مدنی از دیدار با بزرگترین کاریکاتوریست ایران

دورهمی بزرگان دانشگاه هاروارد در سالن خاطرات

تأیید وجود نمک روی یکی از قمرهای مشتری

ایلان ماسک حساب توئیتر خود را حذف کرد

ابداع لیزر برای نابودی سلول‌های سرطانی در رگ‌های خون

داغ‌ترین شیء جهان چیست؟

5 سؤال اخلاقی درباره نحوه استفاده انسان‌ها از ماه

دو خط کتاب/ هنوز هم می‌شود بادبادک بازی کرد

یک کتاب خوب/ روایت‌هایی از خاطرات شهید چمران

دو خط کتاب/ هر کسی به یه اسمی حساسه!

دکتر شریعتی را شهید مطهری کشف کرد!

وجود گرانی 180 درصدی کتاب‌های الکترونیک و همچنان استقبال مخاطبان!

نشانه‌های جمع فارسی را درست بنویسیم!

طراحی بال هواپیمایی که هنگام پرواز تغییر شکل می‌دهد

پهپادها برای تشخیص زودهنگام جنگل‌سوزی به آسمان می‌روند

درمان آسم با کمک نخستین نقشه ریه انسان

ایجاد دهانه جدید در مریخ با برخورد صخره فضایی

امیدهایی برای بهبود فلج مغزی کودکان با سلول‌های بنیادی

شاعرانه/ دلم برای کسی تنگ است که با من نیست!

چشم‌انتظاری کتاب‌دوستان برای اجرای طرح تابستانه کتاب 98

پیدا شدن شما و گم شدن ما

نمایش مونالیزا در لوور با کمک واقعیت مجازی

پروتئین خون موش جوان عمر موش‌های پیر را زیاد کرد

بازی های گرسنگی رمان پر سر و صدای جدید جای تاج و تخت را می گیرد؟

چرا کتاب خواندن برای کودکان اهمیت دارد؟

گرمایش زمین هزاران آمریکایی را خواهد کشت

وقتی سم‌های کشنده جایگزین آرام‌بخش‌ها می‌شوند!

همه آنچه باید درباره ماه بلوط بدانید

رونمایی از جدیدترین کتاب مترجم «اولیس» در باغ کتاب تهران

دو خط کتاب/ سرنوشت توجیهی است برای جبران ناتوانی هایمان

تولید سوخت بدون کربن از آفتاب و هوا

درمان بیماری‌های فرسایشی پیری با استفاده از سلول‌های خود فرد

آیا مشاهده‌ی رنگین‌کمان در ساعات شب امکان‌پذیر است؟

ملاقات تیر و بهرام در شامگاه امشب

کتاب «یک‌جور خوشبختی» نقد و بررسی می‌شود

مشکلات کاغذ، نویسنده «داستان من» را به سمت نشر صوتی برد

چه کسی گفت جوجه را آخر پاییز بشمار؟

محققان دانشگاه تبریز روش جدیدی برای کشف فسیل ابداع کردند

کوچک‌ترین ذرات گیاهی، پتانسیل انرژی باورنکردنی دارند

شاعرانه/ به دیدارم بیا، ای مهربان با من

دو خط کتاب/ شما می خواهید اهل ویرانی باشید یا آبادانی؟

میزبان قدرتمندترین اَبَررایانه دنیا کدام کشور است؟

انقلاب تابستانی در راه است