ایران پرسمان

آخرين مطالب

منطق نزاع طبقاتی انديشه

منطق نزاع طبقاتی

  بزرگنمايي:

ایران پرسمان_پروفسور «الن شندرو» نویسنده و استاد نظریه سیاسی در دانشگاه لارنتیان در کانادا است. از میان آثار بسیاری که این متفکر برجسته به رشته تحریر درآورده می‌توان به کتاب «لنین و هژمونی: عمل و نظریه سیاسی در نزاع طبقاتی» اشاره کرد. 

الن شندرو به مناسبت صد و یکمین سالگرد انقلاب اکتبر با ایلنا به گفت‌وگو نشست که شرح آن از نظر می‌گذرد.

انقلاب اکتبر فضا را برای ایجاد جامعه‌ای بی‌طبقه فراهم کرد

الن شندرو در رابطه با نقشی که انقلاب اکتبر 1917 در عصر سلطه سرمایه‌داری ایفا می‌کند، به ایلنا گفت: چنانچه انقلاب اکتبر را چون رویدادی مجزا در نظر بگیریم، رویدادی قهرمانانه اما نومیدانه که دست آخر نتوانست ایده‌آل‌های سوسیالیستی و آرمان‌های کارگران و محرومان را برآورده کند، آن را به رؤیایی آرمان‌گرایانه تقلیل داده‌ایم. اگر اکتبر 1917 را از پیامد تاریخی‌اش، اشتباهات و جنایت‌های تاریخ دشوارش، جدا کنیم قدم به گفتمان غالبی گذارده‌ایم که چه‌بسا بتواند به‌دروغ خود را با رؤیاپردازان یکی بداند، اما در عین حال آرمان آنان را لکه‌دار می‌کند و چیزی می‌شمارد که حتی پیش از قدم به عرصه گذاشتن منطق سرمایه‌داری محکوم به شکست بود. بر این اساس، انقلاب اکتبر انحرافی است از اندوخته غنی یک قرن تجربه انقلابی در جهت ایجاد جوامعی فراسوی طبقه. 

وی ادامه داد: انقلاب اکتبر فضایی سیاسی و اجتماعی را برای انباشت تجربه و آزمایشِ ایجاد جامعه‌ای بی‌طبقه فراهم کرد، چه در اتحاد جماهیر شوروی و چه در سراسر جهان، به‌ویژه در کشورهای استعماری. این نخستین موج از زنجیره نزاع‌های انقلابی و تجربه سوسیالیستی و آموزش آن بود؛ موجی که ورای شکست و تجزیه اتحاد جماهیر شوروی به حیات خود ادامه می‌دهد، به‌رغم تمام نابرابری‌ها، عدم قطعیت‌ها و حتی بازگشت ستیز طبقاتی، در کوبا، چین، کره، ونزوئلا، در سراسر جهان «پسااستعماری» و حتی در دژ امپرالیسم. این میراث انقلاب اکتبر است، زنده و غنی! باید در این میراث کندوکاو کنیم و همچنان به مسیر خود ادامه دهیم و از آن بیاموزیم. 

سرمایه‌داری قادر به مهار نیروهای ویرانگر نهفته در خود نیست

این نویسنده کانادایی در پاسخ به این پرسش که اگر آنچنان که «فردریک جیمسون»، فیلسوف به‌نام آمریکایی می‌گوید امروزه تصور پایان جهان بسیار آسان‌تر از تصور پایان سرمایه‌داری است، ایده تغییر در دنیای امروز را چگونه می‌توان ارزیابی کرد، گفت: با تمام احترامی که برای فردریک جیمسون قائلم، باید بگویم که اگر امروز تصور پایان جهان بسیار آسان بوده دلیلش در نیروهایی ویرانگر نهفته که تحت فوران سرمایه‌داری رها شده‌اند، نیروهایی چون تغییرات اقلیمی یا تهدید هسته‌ای. آشکار است که سرمایه‌داری نمی‌تواند این نیروها را مهار کند. تلاش برای مهار این نیروها بستگی به این ندارد که ابتدا پایان سرمایه‌داری را متصور شویم. نکته اینجاست که پایان سرمایه‌داری تنها از دل این نزاع‌ها سر بر می‌آورد، از میان همگرایی این نزاع‌ها با ستیز علیه ابعاد گسترده استثمار و سرکوبی که مردم در جوامع سرمایه‌داری تجربه‌اش می‌کنند. 

وی افزود: طبقه کارگر همواره به انگاشت هنرمندان و شاعران برای به تصویر کشیدن ستیزشان نیاز داشته‌ است و این هنرمندان به بهترین شکل توانسته‌اند چارچوب آینده را در نزاع‌های امروز ترسیم کنند. 

چپ از وظیفه‌‌اش برای رهبری مقاومت در برابر نئولیبرالیسم جهانی دست شسته است

نویسنده کتاب «لنین و منطق هژمونی» با اشاره به خیزش ملی‌گرایی و راست‌گرایی افراطی در جهان و کارکردی که رویدادهایی چون اکتبر 1917 در این وضعیت دارند، گفت: کارگران می‌دانند که نمی‌توان بدون اقدام‌هایی جدی به مصائب آن‌ها در جهان امروز پرداخت. منظورم از این اقدام‌ها البته آمادگی برای نبرد است، اما این همچنین به معنای شجاعت اخلاقی و سیاسی برای تقبل مسئولیت و خطر حکمرانی و اتخاذ تصمیم‌های گوناگون و دشوار در شرایط بحرانی و تعیین‌کننده است. چپ یا دست کم آن شکلی که چپ در نقاط مهم دنیا به خود گرفته، این اقدام جدی و شجاعت اخلاقی را به هدر داده و از وظیفه‌اش در جهت رهبری کردن مقاومت در برابر نئولیبرالیسم جهانی دست شسته است.

چپ برتری را به گفتمان‌های پوپولیستی و نیروهای ارتجاعی داده است

وی ادامه داد: جبهه چپ برتری را به گفتمان‌های پوپولیستی و نیروهای ارتجاعی داده است. میراث انقلاب اکتبر، دستکم در پاره‌ای موارد، در رونوشت برداشتن از این نوع شجاعت اخلاقی و اعتماد سیاسی در قالب حزبی سیاسی و پیشتاز نهفته است؛ حزبی که می‌تواند وجوه تصادفی و گوناگون را در کنار یکدیگر قرار دهد و جبهه‌های مبارزه جنبش‌های کارگری علیه امپرالیسم سرمایه‌دارنه و استعمارگرایی را به یکدیگر پیوند دهد. این یگانه چیزی است که تاکنون توانسته تهدید فاشیسم را در هم بشکند.    

عصر فناوری و شبکه‌ها عرصه نبرد را برای طبقه کارگر تغییر می‌دهد

استاد نظریه سیاسی در دانشگاه لارنتیان با اشاره به تغییراتی که سوژه انقلابی از اکتبر 1917 تاکنون، به‌ویژه در عصر فناورانه فعلی، از سر گذرانده گفت: همان‌گونه که جوامع ستیز خود را در راستای شرایط گوناگون و منطق نزاع طبقاتی و نبرد بر سر هژمونی تغییر می‌دهند، عاملان انقلابی نیز همیشه در حال دگرگونی‌ هستند. همان‌گونه که کارل مارکس در کتاب «ایدئولوژی آلمانی» اشاره می‌کند، طبقه کارگر به انضباط برآمده از نبردهای طولانی و دشوار نیاز دارد تا بتواند خود را بدل به نیرویی کند که قادر به اداره جامعه باشد. 

وی ادامه داد: عصر فناوری و شبکه‌ها عرصه نبرد را برای طبقه کارگر تغییر می‌دهد. هنگامی که طبقه کارگر و متحدانش بتوانند قدرت را به دست گیرند، فناوری‌های مدرن بی‌تردید گذار به جامعه‌ای بی‌طبقه را تسهیل می‌کنند. اما هر یک از طرفین، مانند دولت و انحصار سرمایه‌داری و امپریالیسم، می‌توانند از این شرایط بهره ببرند. این البته تا حدودی به خرد پیشقراولان انقلابی و خلاقیت توده بستگی دارد. این‌که کسی، به‌ویژه آن که بناست پیشقراول انقلابی باشد، بخواهد خود را درگیر آسان کردن وضعیت کند چندان عاقلانه نیست؛ اغلب این شیوه مواجهه سبب می‌شود موانعی بر جای بماند که در آینده و به بهایی سنگین‌تر باید آن را حل‌وفصل کرد.

انقلاب نه‌تنها ممکن بلکه اجتناب‌ناپذیر است

پروفسور الن شندرو در رابطه با «احتمال انقلاب»، یک قرن پس از اکتبر 1917، گفت: البته پیش‌بینی زمان، مکان و اشکال طغیان‌های انقلابی تقریبا کاری ناممکن است، اما تا زمانی که گذار انقلابی به جامعه‌ای بی‌طبقه سرکوب شود یا به تعویق بیفتد، روابط اجتماعی تولید سرمایه‌داری خود را بازتولید خواهند کرد. در این مسیر، این روابطْ ضدیت آشتی‌ناپذیرِ منافع طبقاتی را میان کارگران و سرمایه‌داران بازتولید می‌کنند؛ امری که به بازتولید رشد ستیزهای انقلابی خواهد انجامید. انقلاب نه‌تنها ممکن بلکه اجتناب‌ناپذیر است؛ حال این‌که، به قول مارکس، به «پیروزی پرولتاریا یا نابودی مشترک طبقات درگیر» بینجامد، بستگی به شرایط و منطق نزاع طبقاتی و ستیز بر سر هژمونی دارد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

دسیسه‌هایی که در طول تاریخ باعث ضعف قشون ایران شد

رویارویی با انسانیت بعد از فاشیسم جنگ

هدایت همیشه اکنونی است

بی هنری و دوگانه "امید و انتقاد"

فلسفه‌ ملال نقد و بررسی می‌شود

شجاعی جشوقانی: برنامه شهید مطهری برای انقلاب اسلامی فعال کردن فلسفه‌های تطبیقی و انضمامی است

اگر بر اثر اقدامات نهادهای دولتی خسارتی به «شهروندان» وارد شود باید چگونه جبران شود؟

کنفرانس پیچیدگی در علوم و علوم انسانی برگزار می شود

سیر صعودی علم کلام در فرهنگ و تمدن اسلامی/ استقلال کلام اسلامی

حمایت علمای شیعه از عثمانی ریشه در سیره اهل بیت(ع) دارد

جنگ بین مؤمن و کافر تمام شدنی نیست/ ایمان و کفر مربوط به دل‌ها است نه روابط شهروندی

آیا فکر گناه نیز گناه محسوب می‌شود؟!

برای دریافت خسارت وارده بر اثر یک قرارداد باید چه اقداماتی کرد؟

فریب دادن طرف مقابل در انواع معاملات چه آثاری دارد؟

چرا استراتژی مشخصی در زمینه تولید و صادرات خدمات IT وجود ندارد؟

استفاده از «داوری» در قراردادها چه مزایایی دارد؟

آشنایی با انواع شروط ضمن عقد در معاملات و قراردادها

ابلاغ قانونی و واقعی به چه معناست و چه آثاری دارند؟

هر آنچه باید در مورد «دعوی متقابل» بدانید

پرولتاریا و بوژوازی هر دو می‌خواهند مردم را به سوی خود بکشند

چگونه با کتاب به جنگ بیماری برویم؟

آزاد ارمکی: پروژه نراقی در ایران ناتمام ماند/ تاکید محمدی بر تمایز روشنفکری و جامعه‌شناسی

کرسی ترویجی نقد الهیات اگزیستانس برگزار می‌شود

"سوره اخلاص"/معرفی سوره‌ای کوتاه با خواص بی شمار

باید به دنبال عدالت جنسیتی باشیم نه برابری جنسیتی!

آیا سردار اسعد در ترجمه خودسانسوری می‌کرد؟/ هستی‌شناسی ترجمه در دوران قاجار

اخلاق و عشق فقط در «قلمرو میان دو مرگ» می‌تواند روی دهد

بوعلی نخستین کسی بود که علم الهیات به معنی اعم را تاسیس کرد

فلسفه حکما تلاش برای شناخت وجود انسان در یک مبدا هستی است

«گفت‌وگو» در سنت و تفکر اسلامی چگونه است؟

چرا بازخوانی اندیشه‌های آخوند خراسانی مهم است؟

گفت‌وگو با ری آرمنتروت، فینالیست جایزه ملی کتاب 2018

قفل ذهنی نویسنده حاصل تعیین هدفی والا توسط خود اوست

بیل‌گیتس برای انسان‌های نگران چه کتابی را پیشنهاد می‌دهد

معجزه‌ حیرت‌انگیز نهفته در قرآن که احتمالاً از آن بی‌خبر هستید! +فیلم

علوم سیاسی علم مطالعه امکان‌های پیش روی جامعه است

مطالعه فکر اسپینوزا از منظر تاریخ اندیشه سیاسی جدی شده است

سیاستمداری که دغدغه اجتماعی داشت و به مردم می‌نگریست

چرا برخی دوست دارند کانون توجه باشند؟! / عواقب خودستایی چیست؟

چرا برخی دوست دارند کانون توجه باشند؟! / عواقب خودستایی چیست؟

ساروخانی: جامعه‌شناسی و کالاهایش در جامعه مصرف نمی‌شود!

بن‌بست عقل با شجاعت آدورنو به سر رسید

توانایی یالوم در ترکیب ادبیات و اگزیستانسیالیسم او را محبوب ایرانیان می‌کند

روانکاوی زاده طبع یک نابغه مرد است!

رویکردهای مادی انگار، نظریات روان شناسی را نارسا و محدودکرده است

اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی یونگ در قبال پرسش‌های انسان‌شناختی

در انقلاب اسلامی ایران همه مردم اعم از شیعه و سنی در صحنه بودند/انقلاب، اساس یک تمدن جدید در مقابل تمدن لیبرال دموکراسی غرب است

جامعه غرب مشکل ایدئولوژیک دارد

ایران و ترکیه می‌توانند یک طرح مشترک برای تمدن اسلامی تدوین کنند

فلسفه‌ورزی یادگیری چگونه مردن است